Hoy es: Sábado, 28 de Enero de 2023






U NAK’LIK MÁAX KU TS’O’OKESIK U KAANBAL


Máax ku ts’o’okesik u kaanbal Séeb Chi’il ti’ K’ajlay (UADY) yan ti’ u nak’lik: K’ajóolalo’ob tu yóok’ol:

  • Ba’alo’ob ku tukulta’al tu yo’olal yetel ba’ax u beelal k’ajlay.
  • Jeeláas tuukulo’ob yan tu yo’olal u taal u meyajta’al k’ajlay.
  • U its’atilo’ob molayo’ob.
  • Bix u kaxanta’al u tso’olol yetel u ts’íibta’al u k’ajóolalilo’ob k’ajlay.
  • U k’ajlayil ba’alo’ob ucha’an je’el u beetik sáasiltal tuukul ba’axten bey u taal u yúuchul kuxtal te k’iino’ob tu Petenil Yucataan, Meexico yetel u láak’ u noj lu’umilo’ob yóok’ol kaab.
  • Bix úunchak u ts’íibta’al meyajo’ob ku tukulta’al u beeta’al, u ts’a’abal ojéeltbil bix u bin u meyajil, ts’iibo’ob tu yo’olal junp’éel ba’al ucha’an yetel k’ajlay pik’il ju’uno’ob.


Yan ti’ u páajtalilo’ob u meyaj ti’al:

  • U yojel u meyajt u nu’ukulilo’ob u ma’alob xak’alta’al k’ajlay.
  • Yojel u beet its’atil ts’íibo’ob (kóon ts’íibo’ob, tsikbalo’ob tu yo’olal junp’eel ba’al ucha’an yetel pik’il ju’uno’ob)
  • Yojel bix u ts’a’abal ojéeltbil k’ajlay kaanbalo’ob yetel k’ajóolalo’ob yéetel ts’íibo’ob.
  • Yojel bix u ka’ansa’al k’ajlay
  • Yojel u k’ajóolt, u yéey yetel u tsol tu beelil ts’íibo’ob yetel pik’il ju’uno’ob.
  • Yojel u meyajt u tsoolol yetel u ts’íibil ts’íiba’an ju’uno’ob.


Yan ti’ u séeb óolalil:

  • Ku xak’altik tu’ux ku taal u síijil tuukulo’ob, k’ajóolalo’ob, ba’alo’ob ku ts’a’abal ojéeltbil yetel u taal u kuxtal molayo’ob.
  • Ku kaxáantik ti’ jeejeláas u k’ajóolalo’ob u yantal junp’éel jach tso’olol tu beelil k’ajóolalo’ob.
  • Ku jach kaláantik u meyajtik tu beelil k’ajóolalo’ob ku ts’aik ojéeltbil.
  • Ku jach péek óoltik u sáasilkuntik yetel u ts’aik ojéeltbil jach tu beelil ba’ax ku ts’aik ojéeltbil.
  • Ku ts’aik u mok t’aanil u ma’ u p’atik u kaanbal ti’al ka meyajnak tu beelil
  • Ku ts’aikuba meyaj yéetel u láak’ séeb chi’ilo’ob k’ajlay, u meyaj yéetel junmúuch’ máako’ob ti’al ka u ketláant u tuukulo’ob


Ku yantal ti’ u puksi’ik’alil u ts’aik ojéeltbil u sáasil tuukulo’ob:

  • U ts’aik ojéeltbil jach tu beelil ba’alo’ob ku tukultik
  • U ya’alik u jaajil wa u tuukulo’ob wa tuukulo’ob u láak’ máak ku ts’aik ojéeltbil
  • U ts’aik ojéeltbil u tuukulo’ob yetel ba’ax ku tukultik u yo’olal u láak’ tuukulo’ob
  • U k’ajóoltik yetel tibidik u láak’ miatsilo’ob
  • U yantal ti’ u yóolil u táakpajal ti’al ka xi’ik ma’alo’obil ti’ molayo’ob yéetel u beetik aj ts’íibil k’ajlay.

  Escribenos y dinos tus comentarios Actualizado en enero de 2023

Fac. de Ciencias Antropológicas. Km. 1 Carretera Mérida-Tizimín, Cholul. CP 97305. Tels: +52 (999) 930-0090. Mérida, Yucatán, México.

© Todos los Derechos Reservados Facultad de Ciencias Antropológicas, UADY 2018. Esta página puede ser reproducida con fines no lucrativos, siempre y cuando no se mutile, se cite la fuente completa y su dirección electrónica, de otra forma requiere permiso previo por escrito de la institución.